Liselere Geçiş Sistemi (LGS), öğrencilerin sadece bilgi düzeylerini değil; düşünme, yorumlama, analiz etme ve problem çözme becerilerini de ölçen bir sınavdır. Özellikle Fen Bilimleri dersi, son yıllarda bilgiyi doğrudan sormaktan çok, öğrencinin bilgiyi kullanma becerisini değerlendiren sorularla öne çıkmaktadır. Bu nedenle fen dersine çalışırken uygulanacak yöntem, harcanan süreden çok daha önemlidir.
Fen eğitimi alanında yapılan ulusal ve uluslararası araştırmalar incelendiğinde, başarılı öğrencilerin ortak özelliklere sahip olduğu görülmektedir. Bu öğrenciler daha fazla çalışanlar değil, daha etkili çalışanlardır.
Fen Bilimlerinde Ezber Değil Anlama Önemlidir
Fen Bilimleri dersi birçok öğrencinin düşündüğünün aksine ezber dersi değildir. Bir öğrencinin “pil sayısı artarsa ampul daha parlak yanar” bilgisini bilmesi yeterli değildir. Bunun nedenini açıklayabilmesi gerekir. Çünkü LGS soruları artık öğrencinin bilgisini değil, bilgisini kullanma becerisini ölçmektedir.
Araştırmalar, anlamlandırılarak öğrenilen bilgilerin ezberlenen bilgilere göre çok daha uzun süre hatırlandığını göstermektedir. Bu nedenle öğrenciler konuları çalışırken sürekli “Neden?”, “Nasıl?” ve “Ne olurdu?” sorularını kendilerine sormalıdır.
Örneğin:
- Neden mevsimler oluşur?
- Neden direnç arttığında ampul parlaklığı azalır?
- Neden kimyasal tepkimelerde yeni maddeler oluşur?
Bu soruların cevaplarını düşünen öğrenciler, konuları çok daha kalıcı şekilde öğrenmektedir.
Konu Çalışmak Kadar Soru Çözmek de Gereklidir
Birçok öğrenci saatlerce konu çalışmasına rağmen yeterli başarı elde edememektedir. Bunun temel nedeni öğrendiği bilgileri kullanma fırsatı bulamamasıdır.
Eğitim araştırmaları, öğrenilen bilgilerin soru çözerek tekrar kullanılmasının öğrenmeyi güçlendirdiğini ortaya koymaktadır. Bu nedenle konu öğrenildikten hemen sonra farklı seviyelerde sorular çözülmelidir.
LGS’de başarılı olan öğrencilerin çalışma alışkanlıkları incelendiğinde yaklaşık olarak:
- %30 konu öğrenme,
- %70 soru çözme ve yanlış analizi
şeklinde bir çalışma düzenine sahip oldukları görülmektedir.
Öğrenci ne kadar çok farklı soru tipi görürse, sınav sırasında karşısına çıkan yeni nesil soruları çözme konusunda o kadar avantajlı olur.
Yanlış Yapmak Başarısızlık Değil, Öğrenme Fırsatıdır
Başarılı öğrencileri diğerlerinden ayıran önemli özelliklerden biri, yanlış sorularına gösterdikleri ilgidir.
Bir soruyu yanlış yapmak tek başına önemli değildir. Önemli olan, o sorunun neden yanlış yapıldığını anlayabilmektir.
Bu nedenle öğrencilerin yanlış yaptıkları sorular için küçük bir not defteri oluşturmaları faydalıdır. Her yanlış soru için şu sorular cevaplanmalıdır:
- Nerede hata yaptım?
- Hangi bilgiyi eksik biliyorum?
- Bir daha karşıma çıkarsa nasıl çözebilirim?
Bu yöntem öğrencinin kendi öğrenme sürecini fark etmesini sağlar ve aynı hataların tekrar edilmesini önler.
Düzenli Tekrar Başarının Vazgeçilmezidir
Birçok öğrenci çalıştığı konuyu öğrendiğini düşünür; ancak birkaç hafta sonra büyük kısmını unutur. Bunun nedeni beynin kullanılmayan bilgileri zamanla silmesidir.
Araştırmalar, aralıklı tekrar yönteminin öğrenilen bilgilerin kalıcılığını önemli ölçüde artırdığını göstermektedir.
Bu nedenle bir konu öğrenildikten sonra:
- Ertesi gün,
- Bir hafta sonra,
- Bir ay sonra
kısa tekrarlar yapılmalıdır.
Özellikle LGS hazırlığında tekrar edilmeyen konuların unutulması kaçınılmazdır.
Fen Bilimleri Görerek ve Uygulayarak Daha İyi Öğrenilir
Fen dersleri soyut bilgilerden oluşmaz. Birçok kavram deneyler, modeller ve günlük yaşam örnekleriyle daha kolay anlaşılmaktadır.
Bu nedenle öğrencilerin;
- Deney videoları izlemesi,
- Simülasyonlardan yararlanması,
- Şema ve kavram haritaları oluşturması,
- Günlük hayattan örnekler bulması
öğrenmeyi önemli ölçüde kolaylaştırmaktadır.
Öğrencinin sadece okuyarak değil, görerek ve uygulayarak öğrenmesi kalıcılığı artırmaktadır.
LGS Fen İçin Önerilen Çalışma Planı
Bilimsel araştırmalar ve başarılı öğrencilerin çalışma alışkanlıkları birlikte değerlendirildiğinde aşağıdaki çalışma düzeni önerilebilir:
1. Konuyu Öğren (20-30 dakika)
Temel kavramları öğren, önemli noktaları not al.
2. Konuyu Kendi Cümlelerinle Anlat (10 dakika)
Defteri kapat ve konuyu anlatmaya çalış.
3. Soru Çöz (30-40 dakika)
Kolay, orta ve yeni nesil sorular çöz.
4. Yanlışlarını İncele (10 dakika)
Yanlışların nedenlerini öğren.
5. Düzenli Tekrar Yap
Bir gün, bir hafta ve bir ay sonra tekrar soru çöz.
Bu sistem düzenli uygulandığında öğrencinin hem konu hakimiyeti hem de soru çözme becerisi belirgin şekilde gelişmektedir.
Sonuç
LGS Fen Bilimleri dersinde başarıya ulaşmanın yolu daha fazla saat çalışmaktan değil, doğru yöntemlerle çalışmaktan geçmektedir. Konuları anlayarak öğrenen, düzenli soru çözen, yanlışlarını analiz eden ve belirli aralıklarla tekrar yapan öğrenciler sınavlarda daha başarılı olmaktadır.
Fen Bilimleri; ezberlenecek bilgiler bütünü değil, düşünmeyi, sorgulamayı ve öğrendiklerini kullanmayı gerektiren bir derstir. Bu nedenle öğrencilerin çalışma süreçlerinde aktif olmaları, araştırmaları ve öğrendiklerini günlük yaşamla ilişkilendirmeleri büyük önem taşımaktadır.
Unutulmamalıdır ki başarı, bir günde yapılan yoğun çalışmanın değil; düzenli, planlı ve bilinçli çalışmanın sonucudur.